Jeden tylko, jeden cud. Z polską szlachtą, polski lud. Manifest 22 stycznia, dekrety uwłaszczeniowe i sprawa chłopska w powstaniu styczniowym

(7)Manifest 22 stycznia, dekrety uwłaszczeniowe i sprawa chłopska.png

W nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r. odbył się w Warszawie pobór do carskiego wojska. I choć wielu młodych mężczyzn, znajdujących się na listach proskrypcyjnych, zdołało uciec z Warszawy do lasów serockich i Puszczy Kampinoskiej, w wyniku branki blisko półtora tysiąca zostało siłą wcielonych do carskiego wojska. Mimo, iż sam pobór został ogłoszony […]

Kwestia polska. Powstanie styczniowe w dyplomacji i polityce wielkich mocarstw

(2)Powstanie styczniowe w dyplomacji

Powstanie styczniowe i  tzw. kwestia polska stały się, troszkę przypadkowo i do pewnego stopnia wbrew zamierzeniom europejskich mocarstw, najważniejszym problemem dyplomacji europejskiej w 1863r. Narodowowyzwoleńcze wystąpienie Polaków omal nie doprowadziło do wybuchu europejskiej wojny, której skutki mogły być poważniejsze, niż następstwa wojny krymskiej sprzed kilku lat. Ukształtowany kilkadziesiąt lat wcześniej porządek europejski zawisł na włosku. […]

Al-Kaida powstania styczniowego. Sztyletnicy i ich działalność w latach 1863-1864

a1

  Broń kombinowana – sztylet z dwulufową krócicą z zamkiem kapiszonowym, Francja, II poł. XIX wieku.  O powstaniu styczniowym lubimy myśleć jako o heroicznym zrywie wolnych Polaków, chcących zrzucić rosyjskie jarzmo i wybić się na niepodległość. Niekiedy do walki o wolność dodajemy chęć przebudowy społeczeństwa polskiego w duchu równości i sprawiedliwości (mając na myśli deklarację […]

Agaton Giller

(1831–1887) – działacz polityczny, historyk, pisarz. W 1860 r. po powrocie do kraju z katorgi w batalionach karnych na Syberii uczestniczył w manifestacjach patriotycznych, w tym czasie współpracował z Delegacją Miejską. Był redaktorem nielegalnego pisma „Strażnica”. W czerwcu 1862 r. został członkiem Komitetu Centralnego Narodowego, w którym opowiadał się przeciw szybkiemu wybuchowi powstania, uważał że […]

uwłaszczenie chłopów 2 marca 1864 r.

– na wiosnę 1864 r. działania powstańcze były już słabsze i wtedy carat zdecydował się na radykalny krok w kwestii chłopskiej. 2 marca 1864 r. ogłoszone zostały dekrety uwłaszczające chłopów w Królestwie Polskim. Nadawały one własność ziemi przez nich użytkowanej, w zamian musieli płacić wieczysty podatek gruntowy, z którego władze miały wypłacać odszkodowanie właścicielom ziemskim. […]

walki partyzanckie

– charakter walk podczas powstania styczniowego. Organizacja narodowa w Królestwie liczyła ok. 25 tys. zaprzysiężonych powstańców, z których nie wszyscy stawili się na miejsce zbiórki, a broń palną posiadało tylko parę tysięcy. Siły te miały jako przeciwnika ponad stutysięczną armią rosyjską, bardzo dobrze wyposażoną. W pierwszych dniach powstania doszło do kilkudziesięciu potyczek. Powstanie rozpoczęło się […]

„adresy”

– listy kierowane najczęściej wprost do cara, pisane w imieniu społeczności poszczególnych miast czy wybranych grup zawodowych. Zamieszczane były w rządowym „Dzienniku Powszechnym”. Adresy te, niekiedy będące autentycznym przejawem lojalności wobec cara i administracji rosyjskiej, częściej jednak stanowiły formę konformistycznego odcięcia się wybranych społeczności. Adresy zawierały wiernopoddańcze zapewnienia wobec cara, słowa potępienia dla buntu.

Sztyletnicy

czyli tzw. żandarmi wieszający – V Oddział Żandarmerii polskiej podziemnej policji, formacja ściśle zakonspirowana. Zajmowali się wykonywaniem wyroków  w imieniu Komitetu Centralnego Narodowego. Cechowały ich radykalne przekonania polityczne: ideologicznie wywodziłby się z obozu Czerwonych. Mieli wykonywać wyroki śmierci na przedstawicielach rosyjskich władz, carskich agentach, prowokatorach, szpiegach, zdrajcach i najrozmaitszych kolaborantach. Ich rolą było też egzekwowanie […]

Ignacy Chmieleński

(1837-1871) – syn carskiego generała, radykalny rewolucjonista, zwolennik krwawych akcji przeciwko caratowi. Członek  Komitetu Miejskiego, ale przede wszystkim inicjator sformowania jednostki specjalnej V Oddziału Żandarmerii Narodowej (nazywanych często sztyletnikami). Współorganizator zamachów, m.in. na wielkiego księcia Konstantego i Aleksandra Wielopolskiego. 17 września 1863 r. wszedł do Rządu Narodowego, natomiast już 1 października został z niego usunięty […]

Ksiądz Stanisław Brzóska

(1832-1865) – brał udział w działaniach patriotycznych w 1860 r. Nominowany przez Czerwonych został naczelnikiem cywilnym powiatu łukowskiego. 14 czerwca 1863 r. mianowany został przez Rząd Narodowy kapelanem powstania styczniowego wtedy też przyjął swój pseudonim powstańczy „generał Brzeziński” i tak odtąd podpisywał się na wszystkich dokumentach. Dowodził swoją kilkudziesięcioosobową partią, złożoną z chłopów. Dzięki poparciu […]