Agaton Giller

(1831–1887) – działacz polityczny, historyk, pisarz. W 1860 r. po powrocie do kraju z katorgi w batalionach karnych na Syberii uczestniczył w manifestacjach patriotycznych, w tym czasie współpracował z Delegacją Miejską. Był redaktorem nielegalnego pisma „Strażnica”. W czerwcu 1862 r. został członkiem Komitetu Centralnego Narodowego, w którym opowiadał się przeciw szybkiemu wybuchowi powstania, uważał że brak jest odpowiedniego uzbrojenia militarnego. Po wybuchu powstania na znak protestu wystąpił z KCN. W lutym 1863 r. został członkiem tzw. Komisji Wykonawczej, przyczyniając się do dyktatury Mariana Langiewicza. W okresie od marca do czerwca 1863 r. członek powstańczego Rządu Narodowego. Paweł Jasienica określił go mianem „agent Białych w Rządzie Narodowym”, dlatego też zwalczany był przez Czerwonych. Redaktor „Wiadomości z Pola Bitwy”, był również autorem niektórych odezw i zarządzeń władz powstańczych. Od 1864 r. na emigracji w Saksonii, w 1867 r. osiadł w Paryżu. Współorganizował Legion Polski w Turcji. Współtworzył Muzeum Narodowe Polskie w Raperswilu. W 1880 r. był jednym z inicjatorów powołania Związku Narodowego Polskiego w USA. Zmarł na zapalenie płuc w 1887 r.

Komentarze