Za wolność Waszą i Naszą – udział zagranicznych ochotników w powstaniu styczniowym

O kongresie wiedeńskim zwykło się mawiać, że był gorsetem na tyjące cielsko Europy. Jego postanowienia, konserwując przedrewolucyjny porządek na Starym Kontynencie, ignorowały aspiracje wielu narodów europejskich. Dotyczyło to zarówno narodów o długiej tradycji, zwanych niekiedy historycznymi, które w XIX wieku, w wyniku różnorakich zakrętów dziejowych albo nie posiadały własnego państwa (jak Polacy, Węgrzy, narody bałkańskie) […]

Jakim Cię widzą, takim Cię piszą? Powstanie styczniowe i inne polskie zrywy w historiografii krajów europejskich

Zwykliśmy myśleć o powstaniu styczniowym, podobnie zresztą jak o insurekcji kościuszkowskiej, wojnie polsko-rosyjskiej z lat 1830-31, powstaniu warszawskim i innych zrywach narodowowyzwoleńczych, jako o wydarzeniach z historii Polski. Należą one wszak do naszego dziedzictwa, są osadzone w polskości, działy się na głównie na naszych ziemiach. W ferworze niegasnących dyskusji o potrzebie kultywowania pamięci powstań z […]

BIBLIOGRAFIA

Literatura dotycząca powstania styczniowego w piśmiennictwie polskim jest przeogromna. Poniższe zestawienie zawiera obszerne, choć z pewnością dalekie od kompletności, zestawienie różnorodnych tekstów źródłowych dotyczących zrywu 1863 r., które ukazały się w formie drukowanej oraz prac badawczych i popularnonaukowych, dotyczących różnych aspektów powstania styczniowego. Zachęcamy też do dalszych, samodzielnych poszukiwań bibliograficznych, zalecając ich rozpoczęcie od przejrzenia katalogów […]

Jak Pan to robi, Wasza Ekscelencjo, że po każdej nienawidzą Cię stronie? Aleksander Wielopolski i jego działalność polityczna

Aleksander hr. Wielopolski na fotografiach Karola Beyera, lata 60-te XIX wieku. WIELOPOLSKI Z FOTOGRAFII Dostojny siwy Pan o wyraźnych zakolach patrzy zamyślony w dal. Nie jest jeszcze starcem, raczej człowiekiem w sile wieku. Wszak szósty krzyżyk, jaki wkrótce zacznie dźwigać na plecach, nie ciąży jeszcze, nie odbiera energii do działania wybitnym mężom stanu, a za […]

„Lepsza nam kula niźli takie życie!” Powstanie zabajkalskie – ostatni akord powstania styczniowego

Powstanie styczniowe trwało około półtora roku. Gdy w kwietniu 1864 aresztowano, a po kilku miesiącach śledztwa skazano na śmierć i powieszono na stokach warszawskiej Cytadeli, Romualda Traugutta, pełniącego od kilku miesięcy (od października 1863 r.) funkcję dyktatora powstania, zabrakło przywódcy, który byłby w stanie kontynuować pracę jego pracę. Powstanie nigdy nie miało wielkiego rozmachu, jednak […]

Głód, mróz, niepewność. Życie codzienne powstańców styczniowych

Powstanie styczniowe było nietypową wojną. Wojną, w której napastnicy – przedstawiciele strony atakującej, a więc powstańcy, zwykle musieli chronić się przed atakowanymi: przeważającymi liczebnie oddziałami carskimi. W zasadzie nie było momentu w dziejach całego powstania styczniowego, kiedy insurgenci mieliby strategiczną przewagę, a jedynie na niewielkich obszarach i przez krótki czas (np. na początku kampanii Langiewicza czy […]