Francesco Nullo

(1826-1863) – pułkownik w armii włoskiej. Do Polski przybył w kwietniu 1863 r., by uformować najbardziej obok żuawów, znany oddział wojskowy zagranicznej proweniencji, walczący w powstaniu styczniowym, tzw. legion garibaldczyków. Udało im się 4 maja 1863 r. stoczyć zwycięską potyczkę z Rosjanami. Dzień później legion garibaldczyków – wcielony do Korpusu Mazowieckiego Miniewskiego – został zaskoczony […]

Oskar Awejde

(1837-1897) – członek Komitetu Centralnego Narodowego; członek Tymczasowego Rządu Narodowego. Autor wydanych wraz z manifestem z 22 stycznia 1863 r. dwóch dekretów uwłaszczeniowych. Pierwszy mówił o bezwzględnym uwłaszczeniu wszystkich tych chłopów, którzy mają ziemię, ale muszą z niej odrabiać pańszczyznę lub opłacać czynsz. Drugi natomiast odwoływał się do najuboższej warstwy społeczeństwa: chłopów bezrolnych. Tym oferuje […]

Aleksander Waszkowski

(1841-1865) – działacz stronnictwa Czerwonych. W lutym 1863 r. zorganizował ważną dla działań powstańczych akcję zdobycia map sztabowych. W czerwcu 1863 r.  przygotował i przeprowadził napad na Kasę Głównej Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu Królestwa Polskiego. Od 10 grudnia naczelnik miasta Warszawy. 19 grudnia aresztowany przez Rosjan.

Kosynierzy

– żołnierze piesi uzbrojeni w kosy bojowe. Kosynierzy odegrali ważną rolę w powstaniu styczniowym, ponieważ nie było wystarczająco dużo uzbrojenia dla wszystkich. Najliczniejsze oddziały kosynierów walczyły w bitwach pod Węgrowem, pod Siemiatyczami oraz w walkach zgrupowania Sierakowskiego.

„Branka”

– przymusowy pobór do wojska rosyjskiego. Jedna z bezpośrednich przyczyn wybuchu powstania 1863 r. Uważa się, że przyśpieszyła jego wybuch. Zapowiedź branki pojawiła się jesienią 1862 r., kiedy trwała rozbudowa „tajnego państwa polskiego”. Jej celem było rozbicie ruchu spiskowego i sparaliżowanie dążeń niepodległościowych. Władzom zależało na osiągnięciu efektu politycznego, dlatego zamierzały zwolnić z poboru chłopów, którzy […]

Zygmunt Sierakowski

(1827-1863) – polski działacz niepodległościowy, dowódca powstania styczniowego na Żmudzi. Już studiując w Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu Sierakowski zorganizował tajny związek. Należał do kierownictwa Koła Oficerów Polskich w Petersburgu, z którego wyszło wielu przywódców powstania styczniowego. W 1863 r., po wybuchu powstania wziął dymisję z wojska rosyjskiego i z ramienia Rządu Narodowego został naczelnikiem […]

Zygmunt Padlewski

(1836-1863) – działacz Czerwonych, w powstaniu styczniowym naczelnik Warszawy i województwa płockiego. Należał do władz Komitetu Centralnego Narodowego. W grudniu 1862 r., jako jeden z przywódców Czerwonych, Padlewski pojechał potajemnie do Petersburga, gdzie pertraktował z Komitetem Centralnym „Ziemi i Wolności” (Ziemia i Wola), tajnej organizacji rosyjskiej, dążącej do zmian ustrojowych w Rosji. Podpisano nawet umowę […]

Związek Trojnicki

– organizacja założona w 1857 r. przez studentów polskich w Kijowie m.in. przez Narcyza Jankowskiego. Związek Trojnicki był odpowiedzią na zmiany zachodzące w Rosji, na tzw. odwilż posewastopolską. Był organizacją konspiracyjną, na forum której młodzi dyskutowali o sytuacji w Królestwie, kolportowali nielegalną literaturę, postulowali niepodległość Rzeczypospolitej w granicach z 1772 r. oraz uwłaszczenie chłopów. Jednym […]

Wielki książę Konstanty Mikołajewicz Romanow

(1827-1892) – drugi syn cara Mikołaja I, brat cara Aleksandra II, namiestnik Królestwa Polskiego od 22 maja 1862 r. Wielki książę Konstanty uchodził za liberała, miał uspokoić rewolucyjne nastroje w Królestwie. Jego wybór to następstwo zacieśnienia współpracy rosyjsko-francuskiej i nacisku Paryża na zaprowadzenie spokoju w Królestwie środkami politycznymi. Za jego kadencji car wydał trzy ukazy […]

Tymczasowy Rząd Narodowy

– centralny organ władz powstania styczniowego. Powstał w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r., kiedy Komitet Centralny Narodowy wydał Manifest i obwieścił się w nim Tymczasowym Rządem Narodowym (od maja 1863 r. zmieni on nazwę na Rząd Narodowy). Datę wybuchu powstania ustalono na noc z 22 na 23 stycznia. Tymczasowy Rząd Narodowy mianował […]