„żuawi śmierci”

– formacja wojskowa. Ich nazwa związana jest ze słowem Zuawa: arabską nazwą plemienia Zouaoua, zamieszkującego pustynie Algierii, współpracującego z Francuzami ze względu na doraźne korzyści polityczne.  Oddziały Żuawów walczyły m.in. w wojnie krymskiej, w wojnie francusko-austriackiej (1859), podczas amerykańskiej wojny secesyjnej (1861-1865) również sformułowano wiele regimentów wzorujących się na formacji Żuawów. Francuscy żuawi mieli specyficzne […]

Franciszek Rochebrune

(1830-1870) – sierżant wojska francuskiego, twórca polskiej jednostki wojskowej „żuawi śmierci”. Przed wybuchem powstania Rochebrune prowadził w Krakowie szkołę szermierki, To właśnie uczniowie tej szkoły zasilili szeregi Żuawów. Po bitwie pod Grochowiskami z 18 marca 1863 r. nominowany na generała po tym, jak dowiódł swego kunsztu wojskowego. Był nawet brany pod uwagę na stanowisko dyktatora […]

Andrij Potebnia

(1838-1863) – ukraiński działacz demokratyczny i rewolucjonista. Znał się z Zygmuntem Sierakowskim, Zygmuntem Padlewskim i Jarosławem Dąbrowskim. W 1861 r. założył tajny Komitet Oficerów Rosyjskich w Polsce analogiczny do Koła Oficerów Polskich w Petersburgu. Obie organizacje za cel stawiały sobie współpracę w doprowadzeniu do powstania niepodległej Polski oraz głębokich reform społecznych w obu krajach. W […]

Francesco Nullo

(1826-1863) – pułkownik w armii włoskiej. Do Polski przybył w kwietniu 1863 r., by uformować najbardziej obok żuawów, znany oddział wojskowy zagranicznej proweniencji, walczący w powstaniu styczniowym, tzw. legion garibaldczyków. Udało im się 4 maja 1863 r. stoczyć zwycięską potyczkę z Rosjanami. Dzień później legion garibaldczyków – wcielony do Korpusu Mazowieckiego Miniewskiego – został zaskoczony […]

Oskar Awejde

(1837-1897) – członek Komitetu Centralnego Narodowego; członek Tymczasowego Rządu Narodowego. Autor wydanych wraz z manifestem z 22 stycznia 1863 r. dwóch dekretów uwłaszczeniowych. Pierwszy mówił o bezwzględnym uwłaszczeniu wszystkich tych chłopów, którzy mają ziemię, ale muszą z niej odrabiać pańszczyznę lub opłacać czynsz. Drugi natomiast odwoływał się do najuboższej warstwy społeczeństwa: chłopów bezrolnych. Tym oferuje […]

Aleksander Waszkowski

(1841-1865) – działacz stronnictwa Czerwonych. W lutym 1863 r. zorganizował ważną dla działań powstańczych akcję zdobycia map sztabowych. W czerwcu 1863 r.  przygotował i przeprowadził napad na Kasę Głównej Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu Królestwa Polskiego. Od 10 grudnia naczelnik miasta Warszawy. 19 grudnia aresztowany przez Rosjan.

Kosynierzy

– żołnierze piesi uzbrojeni w kosy bojowe. Kosynierzy odegrali ważną rolę w powstaniu styczniowym, ponieważ nie było wystarczająco dużo uzbrojenia dla wszystkich. Najliczniejsze oddziały kosynierów walczyły w bitwach pod Węgrowem, pod Siemiatyczami oraz w walkach zgrupowania Sierakowskiego.

Bracia-Polacy Mojżeszowego Zakonu. Żydzi w powstaniu styczniowym

Współczesna Polska jest państwem niemal mononarodowym. Wyjąwszy Opolszczyznę, zamieszkiwaną przez stosunkowo sporą grupę Niemców oraz powiat sejneński, w którym większość stanowią Litwini, w pozostałych rejonach kraju spotkanie mieszkającego na ziemiach polskich od pokoleń przedstawiciela mniejszości nie jest sytuacją typową. Występują wprawdzie skupiska Ukraińców, rozrzuconych w pobliżu granicy z macierzą – na Lubelszczyźnie i Podkarpaciu, ale też (co […]

Dobrzy powstańcy, źli powstańcy. Obraz powstania styczniowego w prasie polskiej – wybrane zagadnienia

PRASA – UWAGI OGÓLNE Media mają wielką moc. Nieprzypadkowo mówi się o nich czwarta władza. We współczesnych, demokratycznych społeczeństwach poparcie wpływowych, kształtujących opinię publiczną mediów może decydować o upadkach rządów i innego rodzaju przetasowaniach na szczytach władzy. Sytuacja taka, jak wszystko niemal na tym świecie, ma swoje dobre i złe strony. Po stronie pozytywów zaliczyć […]

Silva rerum powstania styczniowego. Wybrane, mało znane zagadnienia związane ze zrywem 1863 r.

Silva rerum oznacza w języku łacińskim „las rzeczy”. Silva rerum, lub po spolszczeniu: sylwa, to także popularny gatunek literacki, robiący, zwłaszcza w XVII i XVIII wieku, furorę na dworkach szlacheckich i w magnackich pałacach. Sylwa była rękopiśmiennym zbiorem różnorodnych tekstów literackich o najrozmaitszych formach, których treść bywała lekka i żartobliwa, ale też poważna, patetyczna czy […]