Wielki książę Konstanty Mikołajewicz Romanow

(1827-1892) – drugi syn cara Mikołaja I, brat cara Aleksandra II, namiestnik Królestwa Polskiego od 22 maja 1862 r. Wielki książę Konstanty uchodził za liberała, miał uspokoić rewolucyjne nastroje w Królestwie. Jego wybór to następstwo zacieśnienia współpracy rosyjsko-francuskiej i nacisku Paryża na zaprowadzenie spokoju w Królestwie środkami politycznymi. Za jego kadencji car wydał trzy ukazy […]

Tymczasowy Rząd Narodowy

– centralny organ władz powstania styczniowego. Powstał w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r., kiedy Komitet Centralny Narodowy wydał Manifest i obwieścił się w nim Tymczasowym Rządem Narodowym (od maja 1863 r. zmieni on nazwę na Rząd Narodowy). Datę wybuchu powstania ustalono na noc z 22 na 23 stycznia. Tymczasowy Rząd Narodowy mianował […]

Stefan Bobrowski

(1840-1863) – lider stronnictwa Czerwonych, członek Komitetu Centralnego Narodowego i Tymczasowego Rządu Narodowego. Między styczniem a kwietniem 1863 r. był jedną z najważniejszych postaci we władzach powstania styczniowego. Podobnie jak Zygmunt Padlewski, Bobrowski uważał, że wybuch powstania w chwili ogłoszenia branki zapobiegnie rozkładowi dążeń niepodległościowych. Jako naczelnik Warszawy kierował w mieście walkami w czasie powstania. […]

Romuald Traugutt

(1826-1864) – dyktator i „męczennik” powstania styczniowego, stał się symbolem obywatelskiej ofiary w walce o niepodległość. W momencie przejęcia przywódca miał 38 lat, posiadał niewielki majątek na Białorusi i był dymisjonowanym pułkownik armii carskiej. Od maja do lipca 1863 r. dowodził z powodzeniem oddziałami na Polesiu. Z tego okresu najbardziej zacięte były trzy potyczki w […]

Powstanie zabajkalskie

– ostatni akord powstania styczniowego. W czerwcu 1866 r. grupa ok. 700 polskich zesłańców podjęła próbę opanowania regionu Irkucka nad jeziorem Bajkał. Uderzyli oni na straże, rozbroili je i rozpoczęli marsz ku granicy chińskiej. Ulegli jednak przeważającym siłom garnizonu rosyjskiego. Czterech przywódców powstania bajkalskiego stracono, a 400 osobom zaostrzono reżim katorgi. Za głównych organizatorów buntu […]

Michaił Gorczakow

(1793-1861) – namiestnik Królestwa Polskiego w latach 1856-1861. W okresie manifestacji patriotycznych w latach 1860-1861 na ulicach Warszawy, starał się uspokoić sytuację i zezwolił na powstanie Delegacji Miejskiej. Zgodził się na wycofanie wojska z Warszawy i uroczysty pogrzeb pięciu ofiar poległych na Krakowskim Przedmieściu 27 lutego. Przekazał także carowi adres, ułożony w domu Adama Zamoyskiego, […]

Marian Langiewicz

(1827-1887) – wykładowca polskiej szkoły wojskowej w Genui, jeden z dyktatorów powstania. Początkowo dowodził oddziałami powstańczymi w województwie sandomierskim, gdzie mianowany został naczelnikiem wojskowym. Zgrupowanie dowodzone przez Langiewicza w okresie od 22 stycznia do 18 marca stoczyło kilka znaczących bitew z wojskami rosyjskimi (pod Małogoszczą 24 lutego, pod Chrobrzem 17 marca, pod Grochowiskami 18 marca). […]

Manifestacje patriotyczne 1860-1861

– zmiany zachodzące w Rosji, a także wojna krymska, układ międzynarodowy i powstające polskie organizacje konspiracyjne spowodowały, że na początku lat sześćdziesiątych odrodziła się idea krajowego powstania zbrojnego. Organizowane manifestacje miały rozbudzić nastroje patriotyczne nie tylko w Warszawie, ale też na Litwie, Rusi i Galicji. Pierwszą demonstrację konspiracyjne koła w Warszawie urządziły na pogrzebie wdowy […]

Manifest Tymczasowego Rządu Narodowego

– manifest powstańczy wydany 22 stycznia 1863 r. przez Komitet Centralny, występujący jako Tymczasowy Rząd Narodowy, ogłaszający wybuchu powstania. Swego rodzaju dokument legitymizujący władzę. Manifest miał wydźwięk antyrosyjski, ogłaszał stan wyjątkowy i wzywał do podjęcia walki mieszkańców przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. Zapowiedział uwłaszczenie chłopów a także odzyskanie niepodległości pod sztandarem „Orła, Pogoni i Archanioła”. Nad manifestem z […]

Ludwik Mierosławski

(1814-1878) – pierwszy dyktator powstania styczniowego, postać niejednoznaczna i budząca wiele kontrowersji. Już jako szesnastolatek brał udział w powstaniu listopadowym. Mając lat osiemnaście wyemigrował do Francji. Pełnił funkcję naczelnego wodza m.in. podczas Wiosny Ludów i Powstania Poznańskiego, ale nie odnosił spektakularnych sukcesów wojennych. Cieszył się jednak sławą znakomitego teoretyka wojskowości i gorliwego patrioty, miał zdolności […]