Aleksander Wielopolski

(1803-1877) – margrabia, postać niejednoznacznie oceniana przez historyków. W 1831 r. przedstawiciel Rządu Narodowego w Londynie, od 1846 r. główny zwolennik ugody z caratem. Kiedy Biali uznali, że pokojowe manifestacje, skłonią cara do ustępstw, a zarazem uspokoją nastroje i ochronią kraj przed powstaniem, Aleksander Wielopolski uważał, że droga do autonomizacji Królestwa prowadzi przez zaprzestanie wszelkich […]

Aleksander Lüders

(1790-1874) – namiestnik Królestwa Polskiego od listopada 1861 do czerwca 1862. Zastąpił na stanowisku chorego Lamberta. Zaostrzył represje wobec mieszkańców Warszawy po wprowadzeniu stanu wojennego. Aresztował licznych księży i spiskującą młodzież. W 1862 r. został ranny w zamachu przeprowadzonym przez ukraińskiego oficera Andrija Potebnię i powrócił do Sankt Petersburga.

Aleksander II Romanow

(1818-1881) – najstarszy syn cara Mikołaja I, tron objął w marcu 1855 r. a więc w czasie kiedy trwały walki o Sewastopol podczas Wojny Krymskiej. Początek jego panowania to okres odwilży posewastopolskiej i dążenia do reform w Rosji (reforma włościańska, wprowadzenie tzw. ziemstw czyli swego rodzaju samorządu terytorialnego, reforma sądownictwa, reforma wojska). To właśnie do […]

„Ziemia i Wola”

– tajna organizacja rosyjska, dążąca do zmian ustrojowych w Rosji. Inicjatorami powstania pierwszej organizacji (1861-1864) byli Aleksander Hercen i Nikołaj Czernyszewski. Utrzymywali kontakty z polskim stronnictwem Czerwonych. W grudniu 1862r. jeden z przywódców Czerwonych – Zygmunt Padlewski – pojechał potajemnie do Petersburga, gdzie pertraktował z Komitetem Centralnym „Ziemi i Wolności”. Podpisano umowę o współdziałaniu, w […]

„Klemensowczycy”

– grupa działaczy ziemiańskich, której nazwa pochodzi od Klemensowa, majątku Andrzeja Zamojskiego. Zamojski od 1842 r. organizował w swojej rezydencji spotkania ziemian, podczas których dyskutowano nad problemami rolnictwa, priorytetowym zagadnieniem była zamiana pańszczyzny na czynsz pieniężny. Posiadali własny organ prasowy – czasopismo „Rocznik Gospodarstwa Krajowego”, które powstało w 1842 r. (od 1847 r. jego redaktorem […]

BIBLIOGRAFIA

Literatura dotycząca powstania styczniowego w piśmiennictwie polskim jest przeogromna. Poniższe zestawienie zawiera obszerne, choć z pewnością dalekie od kompletności, zestawienie różnorodnych tekstów źródłowych dotyczących zrywu 1863 r., które ukazały się w formie drukowanej oraz prac badawczych i popularnonaukowych, dotyczących różnych aspektów powstania styczniowego. Zachęcamy też do dalszych, samodzielnych poszukiwań bibliograficznych, zalecając ich rozpoczęcie od przejrzenia katalogów […]

Jak Pan to robi, Wasza Ekscelencjo, że po każdej nienawidzą Cię stronie? Aleksander Wielopolski i jego działalność polityczna

Aleksander hr. Wielopolski na fotografiach Karola Beyera, lata 60-te XIX wieku. WIELOPOLSKI Z FOTOGRAFII Dostojny siwy Pan o wyraźnych zakolach patrzy zamyślony w dal. Nie jest jeszcze starcem, raczej człowiekiem w sile wieku. Wszak szósty krzyżyk, jaki wkrótce zacznie dźwigać na plecach, nie ciąży jeszcze, nie odbiera energii do działania wybitnym mężom stanu, a za […]

„Lepsza nam kula niźli takie życie!” Powstanie zabajkalskie – ostatni akord powstania styczniowego

Powstanie styczniowe trwało około półtora roku. Gdy w kwietniu 1864 aresztowano, a po kilku miesiącach śledztwa skazano na śmierć i powieszono na stokach warszawskiej Cytadeli, Romualda Traugutta, pełniącego od kilku miesięcy (od października 1863 r.) funkcję dyktatora powstania, zabrakło przywódcy, który byłby w stanie kontynuować pracę jego pracę. Powstanie nigdy nie miało wielkiego rozmachu, jednak […]

Głód, mróz, niepewność. Życie codzienne powstańców styczniowych

Powstanie styczniowe było nietypową wojną. Wojną, w której napastnicy – przedstawiciele strony atakującej, a więc powstańcy, zwykle musieli chronić się przed atakowanymi: przeważającymi liczebnie oddziałami carskimi. W zasadzie nie było momentu w dziejach całego powstania styczniowego, kiedy insurgenci mieliby strategiczną przewagę, a jedynie na niewielkich obszarach i przez krótki czas (np. na początku kampanii Langiewicza czy […]